X. Tworzenie warunków prostych if ... else

10.1. Intuicja i podejmowanie decyzji

W życiu stale podejmujemy decyzje. Jedne są lepsze, inne gorsze jednak zawsze wybieramy jakąś drogę. Komputer również podejmuje decyzje, lecz trochę inne niż my. Komputer postępuje zgodnie z tym, co mu napiszemy. Nie ma własnej woli, nie ma intuicji - to tylko maszyna. Wszystko więc musi być precyzyjnie sformułowane.

10.2. Warunek if ... else ...

Język C++ pozwala nam sterować przebiegiem programu za pomocą warunków. Żeby umieć poprawnie posługiwać się warunkami, należy zapoznać się zarówno ze składnią warunku, jak również z operatorami warunkowymi(operatory porównania).

/*************************************************/
//Składnia warunku w C++
if(warunek) jedna_instrukcja; //średnik na końcu!
/*************************************************/
if(warunek)
{//pierwszy blok instrukcji
wiele_instrukcji;
}
/*************************************************/
if(warunek) jedna_instrukcja; //średnik na końcu!
else jedna_instrukcja;//średnik na końcu!
/*************************************************/
if(warunek)
{//pierwszy blok instrukcji
wiele_instrukcji;
}else
{//drugi blok instrukcji
wiele_instrukcji;
}
/*************************************************/

Jeśli warunek będzie spełniony (prawdziwy), wykonuje się pierwszy blok instrukcji. Jeśli natomiast warunek nie został spełniony i istnieje drugi blok instrukcji (rozpoczyna się on słówkiem else), to wykonuje się drugi blok instrukcji.

10.3. Operatory warunkowe

//Operatory warunkowe w C++
== //Równe
!= //Różne
>= //Większe równe
<= //Mniejsze równe
> //Większe
< //Mniejsze

Operatory warunkowe zademonstruję na przykładzie, po czym szerzej je omówię.

#include <iostream>
#include <conio.h>
using namespace std;
int main()
{
int a,b;
cout<<"Podaj liczbe a: ";
cin>>a;
cout<<"Podaj liczbe b: ";
cin>>b;

if(a==b)
{
cout<<"liczba a jest rowna liczbie b"<<endl;
}

if(a>18)
{
cout<<"liczba a="<<a<<" jest wieksza od 18"<<endl;
}else
{
cout<<"liczba a="<<a<<" nie jest wieksza od 18"<<endl;
}

if(a>b)
{
cout<<"liczba a="<<a<<" jest wieksza od liczby b="<<b<<endl;
}else
{
cout<<"liczba a="<<a<<" nie jest wieksza od liczby b="<<b<<endl;
}
getch();
return(0);
}

Operator warunkowy, jak można łatwo zaobserwować na podanym przykładzie, służy do porównywania dwóch wartości. W ogólności warunek można zapisać w postaci: wartość_A operator warunkowy wartość_B. Za wartość możemy podstawić dowolną liczbę, zmienną liczbową, czy też dowolne wyrażenie matematyczne.

10.4. Zadania do przeanalizowania

Poniżej zamieszczam dwa zadania, które powinieneś uzupełnić, w celu lepszego zrozumienia dotychczasowego materiału.

//Zadanie: Zad06x04.cpp
#include <iostream>
#include <conio.h>
using namespace std;
int main()
{
cout<<"Program sluzy do liczenia miejsca zerowego dla rownania liniowego."<<endl;
cout<<"Funkcja ma postac: f(x)=a*x+b"<<endl<<endl;
float a,b;
cout<<"Podaj a: ";
cin>>a;
cout<<"Podaj b: ";
cin>>b;
//miejsce zerowe to: 0=a*x+b <=> -b=a*x <=> (-b)/a=x
if(...)//tu uzupełnić kod
{
cout<<"Funkcja f(x) przyjmuje wartosc=0 dla x="<<(-b)/a<<endl;
}else cout<<"Funkcja f(x) nie posiada rozwiazania."<<endl;
getch();
return(0);
}

//Zadanie: Zad06x05.cpp
#include <iostream>
#include <conio.h>
using namespace std;
int main()
{
cout<<"Program sluzy do sprawdzenia, czy rownanie kwadratowe ma miejsca zerowe."<<endl;
cout<<"Funkcja ma postac: f(x)=a*x^2+b*x+c"<<endl<<endl;
float a,b,c,delta;
cout<<"Podaj a: ";
cin>>a;
cout<<"Podaj b: ";
cin>>b;
cout<<"Podaj c: ";
cin>>c;
delta=b*b-4*a*c;
if(...)//Tu pierwszy warunek
{
cout<<"Funkcja posiada dwa miejsca zerowe."<<endl;
}else
if(...)//Tu drugi warunek
{
cout<<"Funkcja posiada jedno miejsce zerowe."<<endl;
}else
{
cout<<"Funkcja nie posiada miejsc zerowych."<<endl;
}
getch();
return(0);
}

10.5 Sprawdź co w zdaniu piszczy.

W C++ istnieje pewna ciekawa biblioteka, która świetnie nadaje się do analizy znaków(char). Zobaczmy jak ona działa i co nam oferuje:

#include <conio.h>
#include <iostream>
#include <cctype> //nowa biblioteka
int main()
{
using namespace std;
char znak;
int litery = 0, liczby = 0,
biale_znaki = 0, z_przestankowe = 0,
inne_znaki = 0;

cout << "Wpisz tekst do analizy, by zakonczyc"
" wpisz znak |.\n";
cin.get(znak);
while(znak != '|')
{ //sprawdza czy litery
if(isalpha(znak))
litery++;
//sprawdza czy cyfry
else if(isdigit(znak))
liczby++;
//sprawdza czy białe znaki
else if(isspace(znak))
biale_znaki++;
//sprawdza czy znaki przestankowe
else if(ispunct(znak))
z_przestankowe++;
else
inne_znaki++;
cin.get(znak);
}
cout << "\nW Twoim tekscie wystepuja:\n"
<< "Litery - " << litery
<< endl
<< "Cyfr - " << liczby
<< endl
<< "Biale znaki - " << biale_znaki
<< endl
<< "Znaki przestankowe - " << z_przestankowe
<< endl
<< "Inne znaki - " << inne_znaki;

getch();
return 0;
}

W przykładzie przedstawiono możliwości pętli i if-ów, zastosowano ciekawą bibliotekę cctype. Info o biblioteki.

Informacja

Niniejsza lekcja została pierwotnie opracowana przez Piotra Szawdyńskiego. Autorem późniejszych modyfikacji jest już natomiast Dante, który jednocześnie dołożył swoją cegiełkę w rozwój kursu jak i serwisu.