V. Podstawy wejścia/wyjścia, zmienne i operacje na nich

5.1. Podstawowe operacje na zmiennych

Wiemy już co to są zmienne - teraz zajmiemy się ich praktycznym wykorzystaniem. Zacznijmy od prostego przykładu.

#include <iostream>
#include <conio.h>
using namespace std;
int main()
{
int a;
int b;
cout<<"Podaj pierwsza liczbe: ";
cin>>a;
cout<<"Podaj druga liczbe: ";
cin>>b;
cout<<"liczba a: "<<a<<endl;
cout<<"liczba b: "<<b<<endl;
cout<<"Suma a+b wynosi: "<<a+b<<endl;
cout<<"Roznica a-b wynosi: "<<a-b<<endl;
cout<<"Roznica b-a wynosi: "<<b-a<<endl;
cout<<"Iloczyn a*b: "<<a*b<<endl;
cout<<"Wynik rownania ((a+b)*b+a)*a wynosi: "<<((a+b)*b+a)*a<<endl;
cout<<"Calkowity wynik z dzielenia a/b wynosi: "<<a/b<<endl;
cout<<"Reszta z dzielenia a/b wynosi: "<<a%b<<endl;
getch();
return(0);
}

Program ten pokazuje nam podstawowe operacje matematyczne, jakie możemy wykonywać na zmiennych. W C++ obowiązują takie same zasady wykonywania działań na liczbach jak w matematyce. Najpierw mnożymy (dzielimy), później dodajemy (odejmujemy). Jeśli chcemy, aby działania wykonały się w innej kolejności, korzystamy z okrągłych nawiasów. Operację dodawania symbolizuje + operację odejmowania -, operację mnożenia *, operację dzielenia /, a operację reszty z dzielenia %.

5.2. Jak poprawiać czytelność programu

Ponieważ operacje arytmetyczne są instrukcjami, które najczęściej są pisane, na przestrzeni wielu lat powstało sporo ułatwień do wykonywania operacji matematycznych. Kolejny przykład prezentuje ich zapis i działanie.

#include <iostream>
#include <conio.h>
using namespace std;
int main()
{
int a;
cout<<"Podaj liczbe: ";
cin>>a;
cout<<"liczba a: "<<a<<endl;
a=a+10;// dodaj do siebie: (a+10) i przypisz otrzymany wynik do zmiennej (a)
cout<<"liczba a: "<<a<<endl;
a+=15;// do aktualnej wartości zapisanej w zmiennej o nazwie 'a' dodaj wartość 15
cout<<"liczba a: "<<a<<endl;
a++;//Inkrementacja wartości o 1 (post inkrementacja)
cout<<"liczba a: "<<a<<endl;
++a;//Inkrementacja wartości o 1 (pre inkrementacja)
cout<<"liczba a: "<<a<<endl;
int b;
cout<<"Podaj liczbe: ";
cin>>b;
cout<<"liczba b: "<<b<<endl;
b=b-9;
cout<<"liczba b: "<<b<<endl;
b-=8;
cout<<"liczba b: "<<b<<endl;
b--;
cout<<"liczba b: "<<b<<endl;
--b;
cout<<"liczba b: "<<b<<endl;
int c;
c=a+b;
cout<<endl<<"liczba c: "<<c<<endl;
int d,e,f;//deklaracja kilku zmiennych naraz
cout<<"Podaj liczbe d: ";
cin>>d;
cout<<"Podaj liczbe e: ";
cin>>e;
cout<<"Podaj liczbe f: ";
cin>>f;
d*=5;//aktualną wartość zmiennej mnoży razy 5;
e/=2;//aktualną wartość zmiennej dzieli przez 2;
f%=3;//liczy resztę z dzielenia aktualnej wartości w zmiennej modulo 3;
cout<<"liczba d: "<<d<<endl;
cout<<"liczba e: "<<e<<endl;
cout<<"liczba f: "<<f<<endl;
getch();
return(0);
}

Pojęcia:

Inkrementacja - zwiększenie wartości zmiennej o jeden;

Dekrementacja - zmniejszenie wartości o jeden;

W podanym przykładzie łatwo można zauważyć, że polecenie a++; jest równoważne a+=1; jak również a=a+1; i ++a;. Każdy z tych zapisów jest wygodny ze względu na swoją długość. Jednak jeśli nasza zmienna zmieni swoją nazwę na np. int bardzo_niewygodna_nazwa; to inkrementacja wartości zmiennej o 1 będzie niezbyt wygodna korzystając np. z tej instrukcji przypisania: bardzo_niewygodna_nazwa= bardzo_niewygodna_nazwa+1;. W takim wypadku warto korzystać z krótszych zapisów, chociażby po to, żeby oszczędzić i tak już wytarte klawisze na klawiaturze. Co więcej, powinieneś dbać o estetykę swojego kodu. Na pewno zgrabniej będzie wyglądała krótka i treściwa wiadomość, niż wiersz na pół ekranu.

5.3. Wczytywanie danych do zmiennych

Tak się rozpędziłem z przykładami pokazującymi operacje na zmiennych, że zapomniałem wtrącić słowo o cin>>. Jak już pewnie zdążyłeś zauważyć, za pomocą tego polecenia (strumienia), wczytujemy sobie w bardzo wygodny sposób dane do zmiennej. Poleceniem tym będziemy wczytywali zmienne każdego typu prostego (czyli np. unsigned int, char). To oczywiście nie jedyny sposób na wczytywania danych do zmiennych. Do innych rozwiązań dojdziemy w swoim czasie.

5.4. Ćwiczenia

1. Napisz program, który poprosi o podanie wieku dla poszczególnych osób w twojej rodzinie.

Przykładowe wyświetlenie:

Podaj swój wiek: 13
Podaj wiek mamy: 40
Podaj wiek taty: 45

Ja mam – 13 lat.
Moja mama ma 40 lat a tata 45 lat.

2. Napisz program który będzie zamieniał minuty na godz.

Np.

Podaj ilość min.: 30
30 min. to 0,5 godz.

Informacja

Niniejsza lekcja została pierwotnie opracowana przez Piotra Szawdyńskiego. Autorem późniejszych modyfikacji jest już natomiast Dante, który jednocześnie dołożył swoją cegiełkę w rozwój kursu jak i serwisu.